Bờ biển trong quá trình thay đổi
Dự án đường dạo ven biển Vlorë bắt đầu từ cuộc thi năm 2014 và có phần công trình hoàn thành năm 2017. XDGA làm việc cùng các đơn vị địa phương trong việc tổ chức lại bờ biển nhìn về vịnh và bán đảo Karaburun. Trước dự án, khu vực đã trải qua thời gian xuống cấp và sự phát triển rời rạc của nhiều phần đất ven biển.
Chương trình quy hoạch hướng đến một tuyến công cộng liên tục, kết nối những phần bờ biển có điều kiện khác nhau. Phạm vi nghiên cứu dài hơn phần đường dạo được thực hiện trong giai đoạn đầu. Hồ sơ của dự án xem xét dải bờ biển khoảng tám kilômét, còn tài liệu về công trình hoàn thành mô tả đoạn đầu dài khoảng 3,5 kilômét. Hai con số thuộc hai phạm vi công việc khác nhau: toàn tuyến nghiên cứu và phần xây dựng ban đầu.
Một tuyến liên tục qua nhiều địa hình
Dọc bờ biển, địa hình chuyển từ vùng khá bằng phẳng có cây đến những sườn dốc, nơi khoảng đất dành cho đường và hoạt động ngoài trời bị thu hẹp. Điều kiện đô thị cũng thay đổi: có đoạn ở phía ngoài thành phố, có đoạn tiếp cận trung tâm, có đoạn bị giới hạn bởi khu cảng và những công trình đứng sát biển.
Tuyến dạo được tổ chức như một đường liên tục uốn giữa mép nước và đường giao thông. Trong phạm vi quy hoạch tổng thể, nó xử lý từng điều kiện khác nhau thay vì áp dụng một mặt cắt đồng nhất cho toàn bờ biển. Các phần rộng có chỗ cho công viên hoặc sân hoạt động; những phần hẹp giữ quan hệ trực tiếp với đường và các khối nhà. Việc liên kết được thực hiện bằng cả tuyến đi bộ lẫn chuỗi khoảng công cộng nằm dọc tuyến, mỗi khoảng có hình dạng và chương trình riêng.
Các khoảng dừng giữa đường dạo và biển
Quy hoạch bố trí quảng trường, công viên, các bãi biển trống hoặc có cây, sân thể thao và những phần tiếp cận nước. Hồ sơ công trình hoàn thành ghi nhận đường dạo bê tông trắng nối bãi biển, khu xanh, sân chơi thể thao, một không gian bậc ngồi và nền sân lớn. Những phần này tạo nên chuỗi nơi có thể sử dụng khác nhau dọc theo bờ vịnh.
Đường dạo vì vậy không chỉ là một dải để đi qua. Nó liên hệ với các khoảng rộng nằm giữa đường và biển, nơi mặt nền hoặc cảnh quan thay đổi để phục vụ từng hoạt động. Có phần hướng trực tiếp ra mặt nước, có phần nằm giữa các dải cây, có phần dành cho vận động. Các chương trình này cùng sử dụng hệ tiếp cận chung, nhưng không được bố trí như một hàng công trình kín liên tục che giữa thành phố và bờ biển.
Bậc xuống nước và đảo bê tông
Trong hồ sơ thiết kế, khoảng giữa quảng trường và công viên có một đảo bê tông hình tròn, đối diện các bậc đi xuống cao độ mặt nước. Thành phần này đưa hình học của không gian công cộng ra ngoài đường bờ. Nó nằm trong quan hệ với sự thay đổi của mực nước, khác với phần đường dạo có cao độ cố định ở phía trên.
Các bậc nối cao độ tạo một vùng tiếp xúc giữa nền sân và biển. Mặt nước không chỉ là cảnh quan ở xa, mà xuất hiện ngay cạnh những bộ phận của dự án. Quan hệ ấy thay đổi theo từng đoạn: ở nơi có bãi cát, đường dạo liên hệ với bãi biển; ở nơi có nền cứng và bậc, nó tạo một đường tiếp cận cụ thể xuống thấp. Đảo tròn thuộc nhóm chi tiết được mô tả trong thiết kế tổng thể, cùng hệ quảng trường và công viên dọc tuyến.
Cây thông, hàng cọ và mặt nền
Đường dạo đi cùng những cụm thông địa phương trồng không theo một hàng đều tuyệt đối. Hồ sơ giải thưởng không gian công cộng gọi rõ loại thông Aleppo trong phần công trình được thực hiện. Các yếu tố có sẵn được đưa vào quy hoạch khi điều kiện cho phép, trong đó có một hàng cọ. Lớp cây của dự án vì thế gồm cả phần mới và những thành phần được giữ lại.
Bê tông trắng tạo phần nền liên tục của đường dạo, đi qua các đoạn có mật độ cây khác nhau. Bên cạnh đó là bãi biển, sân hoạt động và những phần nền dành cho tiếp cận. Cây không phủ đều mọi vị trí, mà tạo những khoảng có tính chất khác nhau trong chuỗi ven biển. Cùng với sự thay đổi địa hình và chương trình, cách phân bố cây làm cho tuyến liên tục có nhiều đoạn cảnh quan riêng, từ vùng mở rộng tầm nhìn đến phần nằm gần các cụm thông.
Đường xe, xe đạp và phía các công trình
Dự án bao gồm việc tổ chức lại đường giao thông, bổ sung tuyến xe đạp và bố trí chỗ đỗ xe. Các phần sân cạnh công trình ven biển cũng thuộc phạm vi can thiệp. Bờ biển được xử lý qua nhiều lớp sử dụng cùng lúc: tuyến xe cơ giới, đường xe đạp, đường đi bộ và những khoảng hoạt động sát mặt nước.
Sự thay đổi này tác động đến quan hệ giữa các công trình đã có với không gian ven biển. Phần tiếp cận và sân phía trước chúng nằm trong hệ đường và khoảng trống mới, trong khi tuyến dạo duy trì hướng nối dọc bờ vịnh. Các giai đoạn phát triển sau của Vlorë còn gồm những dự án riêng liên quan đến cảng và công viên trung tâm. Đường dạo hoàn thành năm 2017 là một phần xác định trong quá trình ấy, với chương trình và phạm vi riêng, không đồng nghĩa với việc toàn bộ đề xuất cho tám kilômét bờ biển đã được xây xong.
