Một xưởng vẽ gần nhà của Yasmin Brandolini
Yasmin Brandolini Studio được Alberto Ponis thực hiện năm 1971 tại Porto Ulisse, Capo d’Orso, gần Palau ở Sardegna. Chủ công trình là họa sĩ Yasmin Brandolini, người muốn có một xưởng vẽ nhỏ chỉ cách biển vài bước và ở gần nhà của mình. Khu đất nằm ngoài vùng xây dựng tập trung của Palau, về phía đối diện Punta Sardegna, dưới sườn địa hình có Roccia dell’Orso. Cây bụi Địa Trung Hải và những tảng granit lớn bao quanh một khoảng đất bằng nhỏ.
Công trình gồm một gian chính có mặt bằng tròn, mái ngói và những phần phụ mở rộng ở mép ngoài. Trong ảnh nhìn từ trên, mái hiện giữa các tảng đá và tán cây, với biển nằm ngay phía sau. Chiều rộng công trình nhỏ hơn đáng kể so với phạm vi cảnh quan trong khung hình. Các lối đi, đá và mép nước được vẽ chung trong bản khảo sát, cho thấy vị trí xưởng thuộc một tuyến nối khu đất cao với một vịnh nhỏ phía dưới.
Khoảng bằng giữa hai khối granit
Ponis và Yasmin chọn khoảng đất bằng nằm sát hai khối đá tròn lớn, ở hai bên lối xuống biển. Hình bao công trình chiếm khoảng hở còn lại giữa chúng. Trong lời mô tả dự án, Ponis gọi phần xây là một khối thứ ba cạnh hai khối đá. Các bức tường không đi xuyên qua những mặt granit lớn; tại nơi tiếp cận gần đá, giới hạn phần xây đổi hướng hoặc lùi lại. Bản khảo sát ghi đường bao từng tảng cùng các đoạn tường của xưởng.
Ảnh mặt ngoài cho thấy mái ngói vươn trên mặt tường thấp, còn những tảng đá phía sau cao hơn mép mái. Có vị trí đá nằm gần như chạm công trình, nhưng giữa hai bề mặt vẫn thấy một khoảng hở. Ở góc khác, cây che chân tường và chỉ để lộ lớp ngói. Những quan hệ này được xác định bởi khoảng cách giữa các vật thể trên khu đất; chúng không tạo thành một sân vườn có đường biên hình học đều bao quanh toàn bộ gian tròn.
Tuyến xuống biển xuyên qua gian nhà
Đường tiếp cận đi từ chỗ đỗ xe ở cao hơn xuống phía nước. Vì đá và công trình chặn việc đi vòng theo chu vi, đoạn đường tới vịnh nhỏ phải xuyên qua bên trong xưởng. Cửa vào vì vậy cũng là chỗ kiểm soát việc đi tiếp ra phía biển. Ponis ghi rõ tuyến đi được mở hoặc đóng cùng việc mở hay đóng cửa của ngôi nhà. Đường này được thể hiện trong tổng mặt bằng, nối khoảng đất bên trên với phần ngoài trời cạnh bờ.
Trong nội thất, các cửa đi không nằm sau một hành lang riêng có tường kín. Người đi qua gian tròn, cạnh các vùng sử dụng và lò sưởi giữa nhà. Các ô cửa ở những hướng khác nhau cho phép nhận ra cây hoặc mặt nước bên ngoài. Ảnh chụp từ chỗ ăn cho thấy một cửa rộng gần sàn đỏ, với lớp cây xanh ngay ngoài ngưỡng. Một điểm đi qua trong tuyến cảnh quan đồng thời thuộc không gian làm việc và lưu trú của chủ nhà.
Mặt bằng tròn và lò sưởi ở trung tâm
Gian chính là một không gian tròn có lò sưởi ở giữa. Khối lò đi lên phía mái và làm điểm đỡ cho các thanh gỗ tỏa ra chu vi. Bản mặt bằng cho thấy lò sưởi gắn với những phần xây thấp, chia gian thành các vùng có chức năng khác nhau. Những phần phân chia này không kín tới trần. Trên chúng vẫn nhìn thấy hệ mái liên tục và những cửa ở phía bên kia phòng.
Ponis xác định bốn vùng sử dụng chính là xưởng vẽ, chỗ ăn, bếp và chỗ ngủ. Ảnh nội thất ghi một bàn kê cạnh mặt xây trung tâm, khu bếp ở một phía và giường ở phía còn lại. Vị trí các vùng được nhận ra bằng đồ dùng và hình dạng phần xây thấp. Đi theo tường bao, người sử dụng có thể đi vòng quanh gian thay vì trở lại một hành lang giữa nhà. Mặt bằng tròn vẫn giữ một trung tâm đứng rõ ràng, dù không chia thành bốn phòng khép kín với bốn cửa riêng.
Kết cấu gỗ tỏa tia dưới mái ngói
Mái có dạng ô, với các thanh gỗ tỏa từ điểm đỡ giữa nhà về phía tường bao. Trong ảnh nhìn lên, những thanh đặt cạnh nhau thành nhiều đường hướng tâm, còn các tấm gỗ lấp khoảng giữa chúng. Hệ mái được sơn sáng trong bộ ảnh hiện trạng. Khối lò sưởi cắt vào hệ thanh ở chính giữa, tạo một điểm nối có thể thấy từ nhiều vùng trong gian. Trần dốc thấp dần khi tiến về phía cửa sổ và tường ngoài.
Ở bên ngoài, ngói đất nung phủ lên các phần mái không có cùng chiều dài. Có đoạn mái nhô xa khỏi tường tròn để che một vùng hiên hoặc phần phụ. Các cột tròn xuất hiện dưới những mép mái vươn ấy. Mặt bằng mái ghi các thanh và cạnh mái cùng với đường bao đá bên cạnh. Nhờ vậy có thể phân biệt hình tròn của không gian chính với đường biên mái phức tạp hơn, vốn tiếp tục trên những phần sử dụng nằm ngoài chu vi gian trung tâm.
Chỗ ăn, chỗ ngủ và hệ cửa trên tường
Các vùng sử dụng được xác định bằng những mặt xây thấp. Trong ảnh chỗ ăn, mặt bàn nằm cạnh một vách của lò sưởi, còn phía sau là cửa đi và một đoạn cửa sổ thấp dài. Ở vùng ngủ, giường kê sau vách xây có chiều cao thấp hơn trần nhiều. Khi nhìn từ khu giường về phía mái, các thanh gỗ vẫn hội tụ về trung tâm. Sự liên tục của mái cho thấy những vùng cạnh nhau thuộc cùng một gian.
Các cửa sổ không được đặt ở cùng một cao độ quanh nhà. Một dải cửa hẹp nằm trên mặt xây thấp, trong khi một ô vuông khác nhìn ra phía cây hoặc biển. Cửa đi sát sàn nối các vùng trong nhà với hiên ngoài trời. Ở một bức ảnh phòng ngủ, có thể nhận ra vài ô mở cạnh nhau, mỗi ô đóng một đoạn cảnh quan khác. Hình cửa và phần tường đặc được giữ rõ trong nội thất, không tạo thành một vòng kính liên tục bao toàn bộ mặt bằng tròn.
Các phần phụ nằm ngoài vòng phòng chính
Theo mô tả của Ponis, mái vươn khỏi tường tròn tại một số vị trí để tạo hiên, phòng tắm, kho thực phẩm và chỗ chứa đồ. Những phần này nằm xen với đá có sẵn. Trong ảnh khu hiên đông bắc, một cột tròn đỡ mái cạnh tảng granit lớn, phía sau là tường trát và một bồn rửa ngoài trời. Mặt sàn đỏ tiếp tục tới chân đá, trong khi cạnh mái ở trên không chạm vào mặt đá.
Một góc chụp khác nhìn dọc hiên ra cây và biển. Mái thấp phía trên tạo một đường ngang gần mắt nhìn, còn cột chia khung cảnh thành các khoảng. Ghế đặt dưới mái nằm trên cùng mặt nền với phần đi lại. Các phần phụ không hợp thành một vòng kín đều quanh gian chính: chúng xuất hiện ở những chỗ mái mở rộng và có khoảng đất thích hợp. Tổng mặt bằng cùng ảnh gần thể hiện rõ những đoạn thay đổi giữa tường xây, cột, sân và mặt granit tự nhiên.
Màu tường và quan hệ với phần ngoài trời
Ponis ghi rằng từ Yasmin ông học được cách nối màu mặt ngoài với mặt trong, bằng cách làm màu nội thất sáng hơn một chút để chúng được nhìn gần nhau dưới điều kiện ánh sáng khác nhau. Đây là nhận xét ông nêu trực tiếp về quá trình làm việc với chủ công trình. Nó không cho biết mọi bề mặt trong bộ ảnh hiện trạng còn giữ đúng lớp sơn của năm 1971. Những gì ảnh ghi rõ là tường sáng bên trong, sàn đỏ và màu đất của các mặt ngoài.
Từ xa, phần mái ngói được nhận ra trước những vách thấp giữa cây. Từ gần, các cửa, cột và mép mái xác định từng chỗ đi qua hay dừng lại. Tuyến xuyên nhà tiếp tục ra vịnh, trong khi tuyến vòng theo chu vi phục vụ các vùng làm việc, ăn và ngủ. Hình tròn của gian, khối lò ở giữa, hệ thanh gỗ và các phần phụ dưới mái cùng tạo thành công trình nhỏ nằm giữa hai tảng đá lớn ở Capo d’Orso.
