Ngôi nhà trước khi cải tạo
Das Gelbe Haus nằm tại trung tâm Flims, trên một đoạn đường có độ cong nhẹ. Tên tiếng Đức nghĩa là Nhà Vàng, xuất phát từ lớp trát và sơn trước đợt cải tạo. Công trình từng sử dụng làm nhà ở và có cửa hàng rau ở tầng thấp, theo lịch sử được đơn vị vận hành công bố. Trước khi chuyển đổi công năng, ngôi nhà đã để trống khoảng hai mươi năm.
Rudolf Olgiati, cha của Valerio và cũng là kiến trúc sư, từng thỏa thuận với chính quyền Flims về việc sửa ngôi nhà. Những yêu cầu được ghi lại gồm sơn trắng toàn bộ nhà và lợp mái bằng các phiến đá. Sau khi Rudolf qua đời năm 1995, chính quyền quyết định dùng công trình làm không gian triển lãm. Hình ảnh ngôi nhà trước cải tạo cho thấy mặt ngoài trát phẳng, nhiều cửa sổ và mái nhô ra khỏi tường.
Chương trình mới và phạm vi can thiệp
Công trình cải tạo được thực hiện trong thập niên 1990 và hoàn thành năm 1999. Trang chính thức của Nhà Vàng ghi chính quyền giao nhiệm vụ thiết kế cho Valerio Olgiati năm 1997. Chủ đầu tư là chính quyền Flims. Các không gian nhỏ của nhà ở cũ được thay bằng các phòng rộng phục vụ trưng bày; vỏ tường ngoài được giữ lại, còn phần kết cấu và phân chia bên trong bị tháo bỏ.
Phạm vi công việc bao gồm dựng lại hệ sàn bằng gỗ, thay mái, sửa các ô cửa và chuyển lối vào. Mặt bằng sau cải tạo có tầng dưới mặt đất cùng ba tầng không gian bên trên. Tầng dưới được chia thành nhiều khu nhỏ hơn, có khu vệ sinh và các phòng phụ trợ. Ba tầng trên có phần lớn diện tích liên tục quanh một cột và cầu thang. Đây là chương trình triển lãm trong một cấu trúc vốn từng phục vụ việc ở.
Tường đá, ô cửa và phần bê tông bổ sung
Lớp trát cũ được bóc khỏi mặt ngoài để lộ tường đá xây. Bề mặt đá không đều còn lại trên các mặt nhà. Những ô mở không còn sử dụng được lấp; các ô giữ lại nhận phần khuôn và mép bằng bê tông đổ tại chỗ. Bản vẽ cấu tạo phân biệt phần tường hiện trạng, phần xây thêm và các chỗ lấp bằng bê tông, thay vì thể hiện tất cả như một lớp tường mới.
Kính nằm sâu phía trong các hốc tường. Ở mặt đứng có nhiều cửa, các ô gần vuông được đặt thành những hàng theo tầng. Chiều sâu hốc làm lộ mặt bên và mặt trên của tường quanh kính. Tại những phần tường cũ có cấu tạo không đồng nhất, lớp mới phía trong được xử lý riêng; bản vẽ ghi cả tường đá dày và một số phần có khung, chèn đá. Các vết sửa trên mặt ngoài được phủ chung màu trắng với đá hiện trạng.
Lối vào bên hông và cầu thang ngoài
Lối vào được chuyển từ phía đường sang mặt đông. Một cầu thang ngoài dẫn lên chiếu nghỉ và cửa vào ở cao độ tầng trệt. Chiếu nghỉ kéo dài dọc một phần mặt bên; mái và phần bao quanh cửa tạo thành một khối nhỏ gắn vào vỏ nhà. Trên mặt đứng phía bắc, cầu thang và chiếu nghỉ xuất hiện ở cạnh, trong khi phần lớn bức tường không có nhịp cửa đều như các mặt còn lại.
Chi tiết lối vào ghi bậc và chiếu nghỉ bằng bê tông, với mặt trên có độ dốc. Lan can làm từ ống thép tiết diện vuông và sơn trắng. Phần tường cạnh cửa được bổ sung lớp cách nhiệt, thanh đỡ và ván hoàn thiện ở phía trong. Cửa vào tiếp cận một phòng mở; từ đó cầu thang trong nối lên các tầng trưng bày. Cầu thang trong nằm sát một cạnh nhà, cùng phía với một dải cửa sổ, không đặt giữa căn phòng.
Hệ gỗ và cách chia mỗi tầng
Các sàn mới sử dụng kết cấu gỗ. Hai dầm chính giao nhau tại một cột đặt lệch khỏi tâm hình bao. Trên mặt bằng, cột và hai phương dầm chia phòng thành bốn vùng có kích thước khác nhau. Những vùng đó không được ngăn thành bốn phòng kín: không gian vẫn liên tục, ngoại trừ phần cầu thang và các bộ phận phụ trợ nằm về một cạnh.
Hướng các thanh sàn thay đổi giữa những vùng do dầm xác định. Trong ảnh nội thất, hệ dầm hiện trên trần, cùng cột trắng và các cửa đặt sâu trong tường. Các mặt tường trong mới cũng hoàn thiện màu trắng. Sàn gỗ trong các ảnh sau hoàn thành vẫn thể hiện màu và vân gỗ. Mặt bằng các tầng lặp lại vị trí cột và phần lớn sơ đồ dầm, trong khi tầng sát mái có hình dạng trần khác.
Tầng sát mái và cột nghiêng
Ở các tầng dưới, cột đứng thẳng tới chỗ giao với hệ dầm. Tại tầng sát mái, phần phía trên cột đổi hướng, nghiêng để gặp vùng đỉnh mái. Bốn mặt mái tạo một không gian cao hơn ở giữa; vị trí đỉnh không trùng với trục cột bên dưới. Vì thế đoạn nghiêng nằm trên vùng giao dầm và hiện rõ trong phòng trên cùng.
Các dầm ở tầng này vẫn tạo hình chữ thập trong mặt bằng, nhưng phía trên không còn một sàn phẳng giống những tầng thấp. Ảnh nội thất ghi nhận các cạnh mái, đoạn cột nghiêng và những thanh gỗ giao nhau, đều có bề mặt trắng. Ánh sáng đi từ các cửa trong tường vào phòng; Các cửa theo hàng nằm thấp hơn phần mái dốc, còn khoảng phía trên chúng là tường và cấu tạo mái liên tục.
Mái đá và các lớp bên trong tường
Mái mới phủ các phiến đá có hình dạng không hoàn toàn đều. Chú thích cấu tạo gọi tên đá Vals. Đá nằm trên hệ thanh và ván gỗ, các lớp thoát nước, chống thấm và cách nhiệt. Bản vẽ ghi lớp cách nhiệt mái dày 26 cm và các thanh gỗ mái kích thước 120 × 260 mm. Toàn bộ mặt mái đá được xử lý màu trắng, cùng màu với bề mặt tường ngoài.
Tường đá cũ có nơi dày khoảng 55–65 cm theo mặt cắt. Phía trong được thêm hệ thanh gỗ, cách nhiệt và ván hoàn thiện. Một chi tiết ghi hai lớp cách nhiệt, mỗi lớp 30 mm; phần hoàn thiện trong là ván dày 19 mm. Tại cửa sổ, các lớp này quay vào hốc và gặp khuôn gỗ. Hệ sưởi được ghi ở chân tường trong chi tiết, cùng đường ống và giá đỡ. Dù nhiều vật liệu nhận cùng màu hoàn thiện, bản vẽ vẫn thể hiện rõ các lớp đá, bê tông, gỗ và cách nhiệt.
Đơn vị thực hiện và các giải thưởng
Nhóm cộng sự của Valerio Olgiati gồm Iris Dätwyler, Pascal Flammer, Karen Wassung và Raphael Zuber. Peter Diggelmann và Walter Carigiet thuộc Archobau AG phụ trách giám sát thi công. Kết cấu do Patrick Gartmann tại Conzett, Bronzini, Gartmann AG thực hiện. Hồ sơ hiện nay của Ferrari Gartmann cũng liệt kê dự án, xác nhận vai trò của Patrick Gartmann và chính quyền Flims là chủ đầu tư.
Năm 1999, Nhà Vàng nhận giải Goldener Hase cho kiến trúc Thụy Sĩ từ Hochparterre và chương trình 10vor 10. Công trình tiếp tục được ghi nhận tại Gute Bauten in Graubünden 2001. Trong giải Neues Bauen in den Alpen 2006, Nhà Vàng nằm trong danh sách công trình được trao Auszeichnung; đây là nhóm được ghi nhận riêng với hai giải nhất của kỳ giải đó. Tư liệu ảnh hoàn thành công trình do Christian Kerez thực hiện, bao gồm cả mặt ngoài và các tầng trưng bày.
