Sou Fujimoto

Từ Hokkaido đến Tokyo, 1971–1994

Sou Fujimoto sinh năm 1971 tại Hokkaido và tốt nghiệp khoa kiến trúc, Faculty of Engineering, University of Tokyo năm 1994. Tuổi thơ ở miền bắc Nhật Bản thường xuất hiện trong những lần ông kể về kiến trúc: rừng và địa hình tự nhiên là một môi trường quen thuộc trước khi ông chuyển đến thủ đô. Hồ sơ tại UC Berkeley đặt trải nghiệm đó cạnh việc đi qua các đường nhỏ ở Tokyo khi còn là sinh viên. Những đồ vật, công trình và khoảng trống trong đô thị trở thành một phần của điều ông quan sát. ^[1][2]

Sau khi tốt nghiệp, Fujimoto không gia nhập ngay một văn phòng lớn. Trong phỏng vấn gooood, ông kể mình dành những năm tiếp theo để làm việc độc lập và suy nghĩ về loại kiến trúc muốn theo đuổi; đến năm 2000 mới tổ chức công việc thành Sou Fujimoto Architects. Giai đoạn 1994–2000 vì vậy không phải thời gian học việc dưới một kiến trúc sư nổi tiếng như mô hình thường thấy ở nhiều văn phòng Nhật. Khi thành lập ở Tokyo, nhóm ban đầu chỉ có Fujimoto và nhận khoảng một hoặc hai dự án nhỏ mỗi năm. ^[3]

Các cuộc thi và công trình nhỏ đầu những năm 2000

Trong cuộc phỏng vấn Pen năm 2025, Fujimoto nhắc cuộc thi bảo tàng nghệ thuật Aomori năm 2000 như một dấu mốc đầu tiên. Phương án của ông tổ chức các lối trưng bày giữa cây thay vì một khối lớn và nhận giải nhì. Ông kể việc được đánh giá ở cuộc thi này giúp xác nhận hướng làm việc còn mới của mình. Đề án Aomori không trở thành công trình do ông xây dựng; lịch sử của văn phòng ở giai đoạn đầu bao gồm cả những phương án dự thi không thực hiện. ^[4]

Hồ sơ The Japan Architect ghi tiếp các lần được ghi nhận: cuộc thi Environment Art Forum tại Annaka, giải dành cho kiến trúc sư mới của JIA, cuộc thi nhà gỗ ở Kumamoto năm 2005 và những giải Architectural Review trong các năm 2005–2007. Năm 2008, sách Primitive Future được INAX phát hành. Những mốc xuất bản và giải thưởng này diễn ra khi phần lớn công việc của văn phòng vẫn nằm ở Nhật Bản. Danh mục đầu sự nghiệp gồm cơ sở chăm sóc trẻ em tại Hokkaido, các nhà ở riêng lẻ và những nghiên cứu không gian quy mô nhỏ. ^[5][17]

House N, House NA và thư viện Musashino

House N ở Oita, hoàn thành năm 2008, và House NA ở Tokyo, năm 2011, là hai cách tổ chức nhà ở khác nhau được Fujimoto trình bày trong bài giảng tại Architectural League năm 2014. House N dùng các lớp hộp lồng vào nhau với những lỗ mở lớn; House NA phân chia chỗ ở qua các mặt sàn nhỏ ở nhiều cao độ. Bài giảng đặt chúng cùng ba nghiên cứu chưa xây từ sau khi ông tốt nghiệp. Tư liệu này cho thấy ông thường dùng công trình đã xây để tiếp tục diễn giải những câu hỏi bắt đầu từ trước khi lập văn phòng. ^[6][13]

Musashino Art University Museum & Library hoàn thành năm 2010. Kệ sách cao và hệ lối đi tạo nên phần tổ chức chính của thư viện. Cuốn sách do INAX phát hành tháng 10 cùng năm có văn bản của Fujimoto và Jun Tanaka, bản vẽ cùng ảnh của Daici Ano, Naoki Ishikawa và Keiko Sasaoka. Ba bộ ảnh ghi lại các trạng thái khác nhau của cùng một công trình. Thư viện đưa văn phòng từ các nhà ở nhỏ sang một thiết chế giáo dục với số lượng người sử dụng và quy mô không gian lớn hơn. ^[7][13]

Home-for-All sau động đất và sóng thần

Sau thảm họa năm 2011, Fujimoto tham gia Home-for-All tại Rikuzentakata cùng Toyo Ito, Kumiko Inui và Akihisa Hirata. Nhiếp ảnh gia Naoya Hatakeyama, người sinh trưởng tại đây, cũng tham gia ghi chép khu vực. Dự án tìm một nơi để những người đang ở nhà tạm có thể gặp nhau, trò chuyện và cùng ăn uống. Những mô hình thể hiện quá trình nhiều kiến trúc sư cùng trao đổi được đưa vào Japan Pavilion ở Biennale Kiến trúc Venice năm 2012, do Toyo Ito phụ trách. ^[8]

Triển lãm Japan Pavilion nhận Golden Lion cho sự tham gia quốc gia năm 2012. Đây là giải của gian Nhật Bản và nhóm thực hiện, không phải giải cá nhân riêng của Fujimoto. Trong lời kể trên Pen hơn một thập niên sau, ông xác định Rikuzentakata là bước ngoặt: các ý tưởng ban đầu của nhóm chưa đáp ứng được hoàn cảnh, và công việc phải bắt đầu lại từ đời sống, văn hóa cùng trao đổi với cư dân. Nhận định này là cách Fujimoto nhìn lại sự thay đổi trong thực hành của mình sau thảm họa. ^[8][4]

Serpentine 2013 và hoạt động giảng dạy ở Mỹ

Năm 2013, Fujimoto được mời thiết kế Serpentine Pavilion tại London. Theo hồ sơ Serpentine, ông là người trẻ nhất nhận lời mời này tính đến thời điểm đó. Khung pavilion làm từ các thanh thép trắng nhỏ tạo thành một lưới ba chiều, có các bậc và chỗ ngồi trong diện tích khoảng 350 m². Công trình tạm phục vụ các cuộc gặp gỡ và hoạt động công chúng. Ông là kiến trúc sư Nhật thứ ba tham gia chuỗi pavilion, sau Toyo Ito năm 2002 và SANAA năm 2009. ^[9]

Cũng năm 2013, Fujimoto nhận Marcus Prize, do Marcus Corporation Foundation hỗ trợ và School of Architecture & Urban Planning của University of Wisconsin–Milwaukee tổ chức. Giải gắn với một studio thiết kế tại trường. Trong học kỳ xuân 2014, ông và Mo Zell cùng hướng dẫn sinh viên làm pavilion tại Milwaukee. Bài ghi chép của trường mô tả quá trình thử gạch Cream City rồi đổi vật liệu khi cách liên kết dự kiến không phù hợp. Việc giảng dạy ở đây gồm một công trình do sinh viên trực tiếp thiết kế và dựng, bên cạnh bài giảng và trao đổi. ^[10][11]

Paris, các cộng tác quốc tế và công trình quy mô lớn

L’Arbre Blanc tại Montpellier bắt đầu từ cuộc thi quốc tế năm 2014 và hoàn thành năm 2019. Nhóm tác giả gồm Sou Fujimoto Architects, Nicolas Laisné, Dimitri Roussel và OXO Architectes. Ngoài căn hộ, tòa nhà có nhà hàng, không gian nghệ thuật, văn phòng và khu dùng chung. Design Museum ghi các ban công lớn cùng nhịp sống ngoài trời của Montpellier trong thuyết minh dự án. Công trình thuộc giai đoạn văn phòng nhận nhiều đơn đặt hàng ở Pháp; nó cũng là một ví dụ rõ về việc thiết kế được thực hiện với các cộng sự địa phương. ^[12][13]

House of Music Hungary ở Budapest hoàn thành phần xây dựng trong năm 2021, với chương trình mở cửa được cơ quan vận hành chuẩn bị cho tháng 1 năm 2022. Hồ sơ của chủ đầu tư phân chia công trình thành khu triển lãm bên dưới, không gian biểu diễn ở cao độ công viên và khu giáo dục bên trên. M-Teampannon là đối tác thiết kế tại Hungary, còn Nagata Acoustics tham gia âm học. Những cộng tác này thuộc quá trình chuyển từ một ý tưởng dự thi sang một thiết chế có trưng bày, biểu diễn và đào tạo âm nhạc. ^[14]

Trong phỏng vấn gooood năm 2024, Fujimoto kể văn phòng tăng lên khoảng sáu đến bảy người khi làm Tokyo Apartment, rồi khoảng mười lăm đến hai mươi người vào năm 2010. Các dự án châu Âu kéo theo văn phòng Paris; sau đó nhóm mở thêm cơ sở Shenzhen khi công việc tại Trung Quốc phát triển. Hồ sơ Holcim Foundation năm 2025 xác nhận mạng lưới Tokyo, Paris và Shenzhen, đồng thời ghi vai trò chủ tịch hội đồng giải thưởng khu vực châu Á–Thái Bình Dương của ông. Các số nhân sự trong lời kể chỉ mô tả từng thời điểm lịch sử. ^[3][18]

Grand Ring và các triển lãm nhìn lại ba thập niên

Ở Expo 2025 Osaka, Kansai, Fujimoto giữ vai trò Site Design Producer và đề xuất Grand Ring bao quanh phần lớn khu trưng bày. Ban tổ chức ghi công trình khởi công ngày 30 tháng 6 năm 2023, nối kín vòng vào ngày 21 tháng 8 năm 2024 và được bàn giao ngày 28 tháng 2 năm 2025. Chu vi xấp xỉ hai kilômét. Hệ gỗ kết hợp kỹ thuật xây dựng đương đại với các mối nối nuki; bên dưới là tuyến đi lại có che mưa nắng, còn trên mái là lối đi để quan sát khu Expo và vùng biển xung quanh. ^[15]

Mori Art Museum tổ chức The Architecture of Sou Fujimoto: Primordial Future Forest năm 2025, triển lãm khảo sát lớn đầu tiên của ông. Tám phần trưng bày đi từ các công việc ban đầu đến dự án đang phát triển, kết hợp mô hình, bản vẽ, ảnh và những cấu trúc đủ lớn để khách trải nghiệm. Sau Tokyo, triển lãm được tổ chức tại Jut Art Museum ở Taipei từ ngày 15 tháng 8 năm 2026. Điểm trưng bày bổ sung tại Taipei Brewery Warehouse chứa mô hình một đoạn Grand Ring tỷ lệ 1:5. Phiên bản Taipei được giới thiệu như chặng lưu diễn quốc tế đầu tiên. ^[16][17]